پانورامای خاورمیانه
خاورمیانه
که بعد از اشغال عراق توسط آمریکا بسال 2003 تاکنون روی خوش
بخود ندیده است ،اینبار نیز با کشمکش مابین ایران و ایالات
متحده آمریکا دچار مشکل میباشد . کیفیت این مسئله بشکلی است که
دیگر کشورهای منطقه را همانند مکنده ای بداخل خود هدایت
مینماید .در این میان یکی دیگر از کشورهای اشغالگر عراق تصمیم
به ترک این کشور گرفته است . اتخاذ این تصمیم از سوی انگلستان
بزرگترین و مهمترین متفق آمریکا موجب برانگیخته شده عکس
العملهای متفاوتی در جهان شده است . در منطقه خاورمیانه نیز
ترافیک دیپلماسی درهم و برهمی در جریان میباشد .
بعد از این نگاه اجمالی
بیائید باهم پانورامای تحولات خاورمیانه را از نزدیک مطالعه
نمائیم ...
مهمترین مسئله در خاورمیانه
اینروزها کشمکش هسته ای مابین ایران و آمریکاست . این کشمکش که
با تلاش ایران برای دستیابی به قدرت هسته ای آغاز شده است ،
امروز ابعاد پیچیده ای بخود گرفته و در این راستا آمریکا و
ایران را در تمامی کشرهای همسایه اش رو در روی هم قرار داده
است . در کنه مسائل مهم خاورمیانه همانند بحران حکومت در لبنان
( با پادرمیانی ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی و چانه زنی
که دو روز بطول انجامید ، فضای اعتماد و اطمینان ضربه خورده
کمی هم که باشد مرمت گردیده و خواسته های خلق فلسطین نیز تا
حدودی مد نظر قرار گرفت ) ، کشمکش حماس و الفتح در فلسطین و
بحرام مقتدی الصدر و بعضی از گروههای افراطی شیعه در عراق همین
کشمکش مابین ایران و آمریکا قرار دارد .
فرصتی که شورای امنیت
سازمان ملل متحد برای متوقف نموده فعالیتهای هسته ای برای
ایران شناخته بود ، روز بیست و یکم فوریه به اتمام رسید .
همچنین محمد البرادعی رئیس آژانس بین الملی انرژی اتمی در گزارشی
که پیرامون ایران منتشر نموده اعلام داشته است که ایران با
جامعه بین المللی همکاری ندارد . تمامی این تحولات به آمریکا
اجازه میدهد تا موضع سخت خود در قبال ایران را همچنان ادامه
بدهد . در این میان انتظار میرود که شورای امنیت سازمان ملل
متحد برای انجام تحریماتی برعلیه ایران تصمیمتی اتخاذ نماید .
در این تحریمات تنها محدودیت خرید مواد مورد نیاز در برنامه
هسته ای مورد بحث نبوده بلکه وسعت تحریمات گسترده خواهد بود.
زیرا مواضع روسیه و چین بعنوان دو حامی بزرگ ایران در این
راستا نیز کم کم تغییراتی محسوس نشان میدهد .وقتی از پرسپکتیفی
وسیعتر به قضیه بنگریم خواهیم دید که اتخاذ تدابیر مورد بحث و
انجام تحریمات برعلیه ایران نه تنها این کشور بلکه منطقه را با
مشکلات جدیدی روبرو خواهد ساخت . از طرف دیگر افزایش نیروی
نظامی آمریکا در خلیج فارس و و گسترش شایعاتی دال بر اینکه این
نیروها در مداخله نظامی برعلیه ایران مورد استفاده قرار خواهند
گرفت خود وخامت اوضاع را آشکار مینماید . خلاصه کلام اینکه
گرچه هنوز خبری از حمله نظامی و مداخله در میان نمیباشد ولی صف
آرائیهای چند روز اخیر این احتمال را مطرح میسازد.
درحالیکه کشمکش مابین ایران
و آمریکا رو بوخامت دارد ، وضعیت در عراق نیز مطلوب نمیباشد .جرج
بوش که یا وجود عدم کسب موفقیت مورد نظر در عراق به سیاست کج
دار و مریض خود ادامه میدهد ،در چهارچوب " نقشه جدید " خود
عملیات بغداد را آغاز نمود. در ادامه این نقشه تعداد زیادی از
انسانهای معصوم در عراق باز کشته شد و علیرغم این باز تحولی
مثبت در اوال عراق مشاهده نمیگردد . رئیس جمهور آمریکا برای
اینکه به شکست خود چهره ای پیروزمندانه بدهد ، در درماندگی
مطلق تصمیم گرفته تا دوباره به عراق سرباز اعزام نماید . قرار
بر این است که اگر از این اعزام نیرو نیز نتیجه لازمه گرفته
نشود ، عراقیان نمک نشناس ! و بی استعداد مقصر نشان داده شده و
آمریکا اینکشور را ترک نمود و آنها را با جنگ خونی خود تنها بگذارد
.علاوه بر این اعلام عقب نشینی از عراق توسط تونی بلیر نخست
وزیر انگلستان نیز آمریکا را در وضعیتی دشوار قرار داده است .
حکومت انگلستان ک مهمترین متفق آمریکا در عراق میباشد مدتی است
که بخاطر شرکت در این عملیات از طرف مردم تحت فشار قرار گرفته
است . نمایندگان گروه مخالف و همچنین نمایندگانی از حکومت در
اقتدار کشور با ادامه استقرار سربازان در عراق مخالفت می
نمایند.
در گزارشی که توسط
Crisis Action
گروهی از نهادهای اجتماعی در انگلستان انتشار یافته چنین آمده
که انگلستان باید مابین ایرانیان و آمریکائیها پادر میانی
نماید . در این گزارش چنین آمده است : بدون تردید حکومت با
اشاره به روابط نزدیک با آمریکا از ما خواهد خواست تا در
اینمورد سئوال زیادی نپرسم .ولی ما از تجربیات تلخ میدانیم که
در چنین وضعیتی انگلستان تأثیر زیادی بر روی آمریکا نمیتواند
داشته باشد . ما باید بدنبال راه چاره ای دیگری بوده و بیشتر
بفکر خود باشیم. جنگ عراق به منافع انگلسان و رابطمان با
مسلمانان داخل کشور صدمات غیر قابل یرگشتی وارد ساخته است .
اگر ما در مداخله ای بر علیه ایران نزد آمریکا جای بگیریم ضرر
و خسارت وارده غیر قابل جبران خواهد بود . حکومت انگلستان باید
اعلام نماید که از چنین مداخله ای حمایت نخواهد نمود . بعضی ها
میتوانند این موضوع را بعنوان یک امتیاز قبول نمایند ولی وظیفه
اصلی حکومت حفظ منافع انگلستان و دفاع از آنها میباشد .دیگر
دفاع و محق دانستن رئیس جمهور آمریکا از مد افتاده است . ما
وظیفه ای در رابطه با دنبال نمودن رهبری که به اصرار اشتباه
مینماید را بر گردن نداریم .بدین ترتیب تونی بلیر که در این
راستا خود را در تنگنا مشاهده مینماید چاره ای بجز اعلام عقب
نشینی از عراق ندارد . عقب نشینی انگلستان از عراق بار روانی
سنگینی بر دوش آمریکائیان خواهد گذاشت .
عربستان سعودی با گردهم
آوردن گروههای عراقی ، فلسطینی و برعهده گیری نقشی فعال در
سیاست لبنان رهبری سیاسی خاورمیان را انجام داده و همچنین در
درگیری و کشمکش سنی ها و شیعیان نیز یکی از طرفین ذیعلاقه
بحساب میآید .
با همه این
احوال جهان عرب در زمینه مقابله با اوج گیری ایران در عرصه
جهانی نیز بدو بخش تقسیم گردیده است . این بحران علی الخصوص در
عربستان سعودی به نقطه اوج خود رسیده است . ریاض به ایلات
متحده آمریکا در مورد خطر سقوط در عراق هشدار داده و از موقعیت
نابرابر خود در قبال ایران ناراضی و ناراحت است .
بعضی از
منسوبین خاندان سلطنتی در عربستان سعودی درگیری با ایران را
برای حفظ منافع اعراب و ادامه موجودیت و قدرتشان در منطقه
الزامی میداند . دیگر سنی ها نیز بر این عقیده اند که جنگ
نتیجه ای بجز گسترش ناآرامیها در منطقه نداشته و مشکلات را
باید از طریق گفتگو و مذاکرات حل و فصل نمود .
