پژاک : جستجوی پ کا کا
برای میسیونی جدید در منطقه
عارف کسکین
کارشناس و متخصص مسائل
خاورمیانه آسام - ترکیه
akeskin@asam.org.tr
پژاک( حزب حیات آزاد
کردستان) اینروزها در مباحثاتی که پیرامون محورهائی همانند پ
کاکا ، شمال عراق ، عملیات برون مرزی و روابط آمریکا – ترکیه –
ایران جریان دارد ، مطرح میگردد . نقش پژاک در این بحث همانند
مفهومی کلیدی بنظر میرسد که موجودیت ، مسیر و سرنوشت پ کاکا در
منطقه را تعیین خواهد کرد .در مورد این گروه و یا سازمان که
اهمیت بسیاری در دوره اخیر یافته اطلاعات زیادی وجود نداشته و
علامات سئوال در رابطه با آن ذهن همه را بخود مشغول میدارد .در
رابطه با روند تولد و شکل گیری پژاک و روابط آن با پ کاکا ،
ایران ، شمال عراق و ایالات متحده آمریکا گره های کور بسیاری
وجود دارد . هدف این مقاله یافتن پاسخی مناسب برای این سئوالات
میباشد . مقاله ذیل از چهار بخش کوتاه تشکیل میگردد که در بخش
اول روند شکل گیری ، تأسیس و اهداف آن مطالعه خواهد شد . در
بخش دوم نیز عوامل و شرایطی که پژاک را به قدرتی خاص در منطقه
تبدیل نموده را تجزیه و تحلیل خواهیم کرد .در بخش سوم جستجوی پ
کاکا برای یافتن میسیونی جدید در منطقه و موقعیت پژاک در
توازنات سیاسی داخل ایران مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت . این
مقاله تحلیلی با بخش ارزیابی کلی و نتیجه گیری پایان مییابد .
تأسیس و اهداف
دستگیری عبدالله اوجالان،
سازمان تروریستی پ کاکا را برای مدتی شوکه کرده و سازمان را
در نامعلومی کاملی فرو برد . این سازمان تروریستی در سال 2002
نام خود را به "کادک " و در سال 2003 به " کونگرا- گل" تغییر
داده و برای خارج شدن از این بحران تلاش فراوانی بخرج داد . در
این دوره حساس پ کاکا نه تنها از نظر سازمانی بلکه از لحاظ
دیدگاهی و ایدئولوژیکی نیز دچار بحران شده بود . در این مرحله
تزهائی همانند " جامعه دموکراتیک – اکولوژیک " و در این رابطه
" کنفدرالیسم دموکراتیک" از طرف عبدالله اوجالان سرکرده پ کاکا
مطرح گردید . این تز در واقع دورگشتن و صرفنظر نمودن پ کاکا از
رؤیای " کردستان بزرگ" که در گذشته از آن دفاع مینمود را بوضوح
نشان داده و بنوعی مدل کنفدرالیزم را پیش روی اکرادی که در
چهار کشور منطقه زندگی میکنند ، گذاشت . این طرز فکر و دیدگاه
جدید در واقع حل و فصل مسئله اکراد بشکل محدود بمرزهای کشورهای
خود را مطرح مینمود . کونگرا – گل بسال 2003 با توجه به این
پیشنهاد و زیر سقف یک سازمان تأسیس یافت . زیر این سقف سازمانی
فکر و خواست اکراد برای تأسیس حزب و ساماندهی ویژه در کشور خود
مطرح گردیده و تصمیم گرفته شد تا " کادک " برای ترکیه ، " پژاک
" برای ایران ، حزب راه حل دموکراتیک برای عراق و حزب اتحاد
دموکراتیک برای سوریه شکل بگیرند . دیری نپائید که ایده تغییر
نام به کونگرا – گل و کادک کنار گذاشته شده و دوباره نام پ
کاکا انتخاب گردید . حزبی که در سوریه شکل گرفت نیز نتوانست
نتیجه خوبی بدست آورد که علت اصلی آن نیز جداشدن منسوبین سوری
پ کا کا از این سازمان ، پیوستن آنها به حزب اتحاد دموکراتیک و
احتمال تضعیف این سازمان بود . در عراق نیز حزب راه حل
دموکراتیک قدرت یافته و سرانجام شاخه ایانی آن یعنی پژاک به
موفقیت هائی دست یافت.
در مورد تاریخ تأسیس پژاک
اظهارنظرات مختلفی وجود دارد . مؤسسان آن براین ادعا هستند که
فکر تأسیس پژاک برای اولین بار در سال 1993 مطرح گردید ولی
بدلیل روابط مابین ایران و پ کاکا مدت زیادی به تعویق افتاده
بود . علاوه بر این میتوان گفت که رابطه ایران و پ کاکا خود در
عین حال راه تولد و شکل گیری سازمان پژاک را هموار ساخته است .
ایران مدت مدیدی به سازمان تروریستی پ کاکا اجازه داد تا در
خاکهای این کشور به تدارکات و تمهیدات خود ادامه داده و فعالیت
سیاسی نماید . ایران درقبال این حمایت ویژه از پ کاکا اطلاعات
بسیاری در مورد گروههای کرد مخالف داخل کشور دریافت نموده و
عملیات مشترک بسیاری بر علیه آنها انجام داده است . ایران
مسلما حمایت از سازمان تروریستی پ کاکا را برای تضعیف ترکیه
انجام داده و پ کاکا در این فرصت زمانی فضای مناسبی برای
تبلیغات خود یافته بطوریکه حتی کتابهای عبدالله اوجالان سرکرده
این سازمان به تأئید از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر
گشته است . فعالیتهای پ کاکا به این موارد محدود نمانده و
اقداماتی در جهت تأسیس یک انستیتوی کرد و تشکیل استان کردی
بنام "موکریان" در مرز مشترک ایران و ترکیه پیشنهاد گشته بود .
همچنین روابط با دانشجویان کرد و نمایندگان کرد مجلس توسعه
یافته بود . این اقدامات با بر سرکار آمدن محمد خاتمی رئیس
جمهور سابق ایران ، خصوصیاتی چندجانبه یافته و سخنان خاتمی در
باب روند دموکراتیک شدن ، فرصت ها و امکانات جدیدی را پیش روی
اکراد میگذاشت . اصلاح طلبان در رابطه با بهبود وضعیت اکراد
وعده های بسیاری داده بودند که این روند اکراد را بیش از
اندازه امیدوارنموده و از طرفی احزاب مختلف کرد ایران مورد
حمایت قرار میگرفت . گرچه در دوره دوم ریاست جمهوری خاتمی
امیدها و آرزوها کمی رنگ باخته بودند ولی منسوبین پ کاکا باز
فعالیتهای خود را ادامه میدادند .
بوجود آمدن فضای روانی
وسیاسی مطلوب مورد بحث موجب گردید تا بعد از نگرانی و ناراحتی
دستگیری اوجالان سرکرده پ کاکا ، تأثیری مطلوب بر روی منسوبین
پ کا کا گذاشته شود . عبدالله اوجالان و همینطور پ کاکا با
عناوینی همانند "مظلومیت" و " قهرمانی" نشان داده میشدند.
سازمان تروریستی پ کاکا در چنین دوره ای فعالیتهای خود را سرعت
بیشتری بخشیده و جالب اینجاست که این فعالیتها از طرف ایران
نیز با مانعی روبرو نشده بودند . ایران که بهنگام دستگیری
منسوبین و اعضای گروههای مخالف کرد همانند حزب کومله و یا حزب
دموکرات کردستان ایران ، به آنها رحم نکرده و بلافاصله آنها را
بدار میکشید ، برای اعضای سازمان تروریستی پ کاکا فضای مناسب
فعالیت را فراهم ساخته و اعضای آن بعد از دستگیری نیز بلافاصله
آزاد گذاشته میشدند .
عدم موفقیت و شکستی که
بدنبال ایجاد فضای مطلوب دوره اول ریاست جمهوری خاتمی در دوره
دوم شکل گرفت ، نومیدی بزرگی را رقم زده بود . در این دوره
تشکلات دانشجوئی و سازماندهیهای سیاسی ، کند وکاو برای یافتن
راههای سیاسی جدیدی را مطرح میساخت . در چنین فضای سیاسی
هواداران پ کاکا دوباره ایده سازماندهی و تشکل را مطرح ساخته و
در سال 2002 تحت عنوان "جنبش اتحاد دموکراتیک " سازماندهی شدند
. ولی این فعالیتها به موفقیت لازمه دست نیافت. تعریف میسیونی
جدید از طرف "کونگرا –گل " و اشغال عراق از طرف آمریکا برای
انتقال تمامی این فعالیتها به نقطه ای متفاوت زمینه مناسب را
فراهم ساخت . در این روند حساس پژاک در سال 2004 برای برگزاری
و تحقق اولین کنگره خود فعالیت را آغاز نمود . پژاک بدو شاخه
نظامی و سیاسی فعال تقسیم میگردد . شاخه سیاسی آن از دو بخش
فعال زنان و جوانان تشکیل شده و شاخه نظامی آن نیز
HRK
خوانده میشود .
پژاک ( حزب حیات آزاد
کردستان) در آئین نامه خود آشکارا اعلام داشته است که اساس
ایده تأسیس خود را از سازمان تروریستی پ کاکا و سرکرده آن یعنی
عبدالله اوجالان گرفته است . پژاک ؛ پ کاکا را بعنوان بزرگترین
حرکت تاریخ کرد معین نموده و خط سیرفکری خود را تحت عنوان "
آپوئیسم " بیان میدارد . پژاک هدف خود را نیز تأسیس "جمهوری
دموکراتیک فدرال ایران " بیان داشته و اقدامات خود را در لفافه
ای که "دفاع مشروع " نامگذاری کرده ، میپیچد . علاوه بر این در
آئین نامه مورد بحث پژاک سازمان تروریستی کونگرا – گل ( پ
کاکا) بعنوان سازمان تروریستی مادر معرفی گردیده و ادامه رابطه
با آن و تداوم خط سیر سیاسی بعنوان یک ضروریت برزبان آورده شده
است . پژاک در تمامی تبلیغات و فعالیتهای سیاسی ساز و برگ پ
کاکا را مورد استفاده قرار داده و برای جلب شبه نظامیانی از
بین جوانان ایرانی به چاپ و انتشار کتب ، مقالات و سخنرانیهای
سرکرده پ کا کا میپردازد . علاوه بر این مقامات بلندمرتبه پژاک
قبلا در بخشهای مختلف پ کاکا انجام فعالیت کرده و وظایف بسیاری
را بر عهده گرفته اند . از طرف دیگر اردوگاه پژاک در کوه قندیل
زیر چتر امنیتی پ کا کا بوده و منسوبین پژاک از طرف پ کاکا
آموزش نظامی و ایدئولوژیکی داده میشوند .
پژاک چگونه توسعه یافت ؟
برای درک محل جایگیری و
تعیین جمعیت پژاک ، اطلاعاتی پیرامون نفوس اکراد در ایران و
جغرافیای سکونت آنها حکم ضرورت دارد . در ایران بالغ بر پنج
میلیون کرد زندگی مینمایند که بیشتر در استانهای کردستان ،
کرمانشاه و ایلام ساکن بوده و در استانهائی همانند
آذربایجانغربی ، لرستان و خراسان در اقلیت میباشند . در میان
اکراد ایران اختلاف مذهبی و زبانی وجود دارد . بعنوان مثال
کردهای ساکن در آذربایجانغربی و خراسان به کرمانجی ، کردهای
کردستان به سورانی و کردهای ایلام و کرمانشاه به لهجه
کرمانشاهی سخن میگویند . سی درصد از اکراد دارای مذهب شیعه
میباشند . کردهای کرمانشاه و ایلام شیعه بوده ولی دیگر کردهای
ایران اهل تسنن بوده و بیشتر از مذهب شافعی میباشند . کردهای
شیعه بیشتر در مناطق نزدیک بمرکز ایران زندگی مینمایند .
بعنوان مثال در کرمانشاه اکراد بیشتر در نژاد فارس حل گردیده
اند . کردهای سنی در استان کردستان خود را به کردهای عراق و
کردهای کرمانجی ساکن در آذربایجانغربی خود را به کردهای ترکیه
نزدیک میپندارند . پژاک قاعده فعالیتهای خود را بر اساس اکراد
ساکن در آذربایجان غربی قرار داده و همچنین خواستار گسترش حیطه
نفوذ خود در استانهای کردنشین دیگر میباشد . علی الخصوص در
استانهای کرمانشاه و ایلام نیز پژاک فعالیت دارد . نباید
فراموش نمود که کردهای شیعه مذهب به دیگر گروههای کرد نگاهی
گرم و دوستانه ندارند ولی پژاک با شکستن این مقاومت موفق
گردیده تا در بین کردهای شیعه نیز صاحب نفوذ شود .
بذر پژاک در دورانی که
روابط مابین ایران و پ کاکا روزهای گرمی را میگذراند ، بر خاک
نشسته است . در چهارچوب این نزدیکی شوم ، پ کاکا با حمایت از
سوی نیروهای امنیتی ایران حیطه فعالیت خود را توسعه داده و
آنها را سازماندهی کردند . از اینرو بسیاری از گروههای مخالف
حکومت ایران پژاک را بعنوان یکی از محصولات رژیم جمهوری اسلامی
میدانند . نکته جالب اینجاست که پژاک در سیر شکل گیری خود در
مناطق مختلف ایران آشکارا دست به فعالیت های مختلف زده است .
توده ای که پژاک و پ کاکا در ایران تحت تأثیر قرار داده ،
بیشتر از بین قشر تحصیلکرده میباشد . اکراد ایران بدلیل فعالیت
تئوریک محدود ، از فعالیت های فرهنگی پ کاکا بشدت تأثیر
پذیرفته والهام گرفته اند . پ کاکا همچنین مفهوم پیشمرگ را نیز
عوض کرده و بجای آن کلمه "گریلا" را مطرح ساخته که خود برای
نسل جوانی که بدنبال هویت است جذاب بنظر میرسد . یکی دیگر از
مطالبی که کردهای ایران را تحت تأثیر قرار داده ، موضوع حقوق
زنان است . تاکتیکهای جذب شبه نظامیان پژاک کاملا نتایج مطلوبی
برایشان به ارمغان آورده است . به جوانان کرد وعده ادامه تحصیل
در خارج از کشور آنهم با بورسیه داده شده و بیکاران نیز با
وعده کار و درآمد در شمال عراق دلگرم گردیده اند .
یکی از دلایل مهم توسعه
روزافزون پژاک ، تضعیف گروههای سنتی کرد ایران در منطقه بوده
است . کردهای ایرانی دارای دو حزب سنتی و بزرگ بنام حزب
دموکرات کردستان و حزب کومله بودند . برای اولین بار در سال
1943 گروهی از جوانان کرد در ساوجبلاغ( مهاباد) گردهم آمده و
گروهی مخفی بنام کومله ژیانی کوردستان را بوجود آوردند که
بعدها بسال 1945 به حزب دموکرات کردستان تغییر نام داد . این
حزب از آن تاریخ تاکنون نقش بزرگی در تمامی وقایع کردستان
ایران و تحولات تاریخی بر عهده داشته است . این سازمان بعد از
سال 1991 رفته رفته ضعیف گشته و حیطه فعالیتش کمتر شد . کومله
نیز توسط افرادی که از حزب کمونیست ایران کناره گیری کرده
بودند ، تأسیس گردیده و علی الخصوص بعد از انقلاب اسلامی ایران
بسال 1979 قدرت بیشتری یافت . ولی این حزب نیز در طول زمان
ضعیف گشت ...موجودیت این احزاب در شمال عراق استقلال تصمیم
گیری و فعالیت خود را از دست داده و تحت اراده و نفوذ بارزانی
و طالبانی رهبران اکراد عراقی درآمدند . در این روند انرژی
احزاب مورد بحث صرف درگیری و کشمکش داخل حزبی گردیده و
بدینترتیب در بوجود آوردن روند سیاسی ناکام مانده اند . درگیری
خونین در اردوگاه کومله در عراق آخرین نمونه این کشمکش عمیق را
نشان میدهد. یکی دیگر از دلایل مهم قدرتیابی پژاک ، استفاده آن
از تمامی امکانات پ کاکا بود . پژاک از حمایت مطبوعاتی
قدرتمندی همانند روژ تی وی
(ROJ TV) برخوردار
است که هیچکدام از گروههای سنتی کرد را بدان راه نیست .
بطوریکه در اردوگاههای حزب دموکرات کردستان و کومله کانال
تلویزیونی روژ تی وی (ROJ TV)
نظاره گشته و تبلیغات پ کاکا و پژاک بنحو احسن انجام میگردد .
جستجوی میسیون جدید از
طرف پ کاکا
سازمان تروریستی پ کاکا با
تأسیس پژاک در واقع بدنبال برعهده گیری نقشی فعال در نقشه های
ایالات متحده آمریکا در منطقه بوده است . اشغال عراق از سوی
آمریکا موجب تغییر و تحول ریشه دار استراتژی پ کاکا و موقعیت
منطقه ای آن شده و بدین ترتیب از حامیان قدیمی خود یعنی ایران
و سوریه دور شده است . این وضعیت نشان میدهد که پ کاکا در نقشه
های جدید آمریکا بدنبال ایفای نقش میباشد . پ کاکا که از
درگیریهای منطقه ای به خوبی سود میبرد ، اکنون میخواهد تا در
نقشه های آمریکا جای گیرد . پ کاکا دیگر بخوبی درک کرده است که
توازنات منطقه ای و جهانی بسرعت تغییر نموده و در این وضعیت
دیگر نمیتواند به حامیان قدیمی خود اعتماد و اطمینان نماید .
همچنین ایران و سوریه از
طرف آمریکا و شرکای غربی اش در تنگنا قرار گرفته و دیگر از
قدرتی که بتوانند پ کاکا را در قبال ترکیه مورد حمایت قرار
دهند ، برخوردار نیستند . بهمین دلیل پ کاکا تصمیم گرفته است
تا موقعیت خود را بشکلی که بدرد نقشه های آمریکا بخورد ، تنظیم
نماید . پ کاکا در واقع از پتانسیلی که بتواند این میسیون جدید
را جامه عمل بپوشاند ، برخوردار است . پ کاکا سازمانی است که
دارای قدرت برون مرزی بوده و دارای چریکهائی اهل و تابعه
کشورهای ایران ، سوریه ، عراق و ترکیه میباشد . تمامی این
موارد به پ کاکا قدرت فعالیت مستقل ، قدرتی مضاعف و مستقل از
دیگر گروههای کرد میبخشد . پ کاکا همچنین میتواند مستقل از
کردهای شمال عراق حرکت نماید . دیگر گروههای کرد ایرانی بدلیل
وابستگی شدید به بارزانی و طالبانی رهبران کرد عراق ،
نمیتوانند مستقل حرکت کنند . در این راستا میتوانیم مشاهده
کنیم که گروههای کرد ایرانی حفاظت از حکومت منطقه ای کرد شمال
عراق را بصورت سیاست پایه ای خود قرار داده اند . بدلیل روابط
حسنه مابین ایران و گروههای کرد شمال عراق ، این گروههای کرد
مخالف ایران کاملا سکوت اختیار نموده اند . در این میان پژاک
پا به عرصه گذاشته و رفته رفته توسعه یافته است .
تمامی این تحولات ، روابط پ
کاکا و همینطور روابط کشوهای منطقه را دچار تغییراتی کرده است
. پ کا کا که قبلا تنها مشکل ترکیه بحساب میآمد امروزه برای
سوریه و ایران نیز بصورت مسئله ای بغرنج درآمده و حل آنرا
سختتر از گذشته کرده است . حل مسئله پ کاکا از محور موازنه بین
ترکیه و آمریکا درآمده و به سرنوشت آمریکا ، ایران و سوریه
زنجیر شده است . در حالیکه ایران و سوریه خود را در رابطه با
مسئله پ کاکا در کنار ترکیه نشان میدهند ، نقش جدید مخالفت پ
کاکا با سوریه و ایران موجب گردیده تا برخورد آمریکا با سازمان
تروریستی پ کاکا سختتر از گذشته شود .
در مورد روابط پژاک و
امریکا اطلاعات متضادی وجود دارد . آمریکا پ کاکا را بعنوان یک
سازمان تروریستی قبول نموده ولی در مورد پژاک از بیان چنین
تیتری اجتناب میورزد . حکومت آمریکا بارها و بارها بر عدم
روابط با پژاک تأکید کرده ولی اظهارات سرکردگان پژاک و قراین و
شواهد ،عکس آن و وجود حمایت آمریکا از آنرا نشان میدهد . تغییر
استراتژی پ کاکا و مصادف شدن زمان تأسیس پژاک با دوره ای که
روابط آمریکا و ایران وارد دوره بحرانی گشته است ، خود بر
اهمیت پژاک بعنوان گروهی که آمریکا در مبارزه بر علیه ایران
بدنبالش میگردد را نشان میدهد . در این راستا بعضی از خصوصیات
پژاک برای ایالات متحده آمریکا بسیار جذاب بنظر میرسد . بغیر
از پژاک دیگر گروههای مخالف رژیم ایران علیرغم داشتن سابقه
بلند مبارزات مسلحانه خواستار شرکت در این کشمکش نیستند . از
طرف دیگر اعراب و بلوچهای ایرانی نیز دارای سازماندهیهای
مسلحانه قدرتمندی بر علیه رژیم ایران نیستند . ترکهای
آذربایجان جنوبی نیز طرفدار مبارزه سیاسی و دموکراتیک بوده و
دارای هیچگونه سازماندهی مسلحی نیستند . از طرفی بغیر از
جریانهای ملی گرائی قومی ، هیچ حرکت سیاسی مخالف در ایران
دارای نفوذ و تأثیرگذاری آنچنانی نیست . یکی از مهمترین این
مبارزات سازمان مجاهدین خلق میباشد . این سازمان علاوه بر
جایگیری در لیست سازمانهای تروریستی آمریکا بدلیل نزدیکی با
صدام حسین رهبر مخلوع عراق با شیعیان عراقی و اکراد این کشور
دشمنی دیرینه ای دارند . با استناد به تمامی این موارد میتوان
گفت که پژاک در نزد آمریکا دارای ارزش و اهمیتی روزافزون
میباشد . عدم بجای آوردن خواسته های ترکیه از طرف آمریکا در
مورد مسئله پ کاکا نیز در این باب اهمیت دارد . زیرا آمریکا به
گروه تروریستی پژاک احتیاج بسیاری دارد .
پژاک در موازنه سیاسی
ایران
پژاک در تلاش است که علاوه
بر اکراد در سرتاسر ایران قدرت و نفوذ یابد که مسلما نیل یافتن
به این هدف کار آسانی نیست . پژاک در این راستا گروههای مخالف
فارس را دعوت بهمکاری نموده و با جوابی منفی روبرو شده است .
این گروههای مخالف پژاک را از بدو تولد و شکل گیری اش با بی
اعتمادی دنبال مینمایند . مخالفان رژیم ایران پژاک را بعنوان
یک پروژه ایرانی قبول کرده و بر این باورند که دولت ایران با
تأسیس پژاک بدنبال کنترل گروههای کرد مخالف بوده و آنها را در
این راستا هدایت مینماید . مسلما این تفسیر و ارزیابی با توجه
به روابط نزدیک مابین ایران و پ کاکا صورت میگرفت . گرچه پژاک
بعد از درگیریهای پی در پی سالهای اخیر کمی ضعیف شده است ولی
همچنان با مسائلی جدی رو در رو میباشد . علاوه بر این گروههای
فارس بزرگ مخالف رژیم پژاک را بعنوان گروهی تجزیه طلب قبول
دارند . یکی از مسائل مهمی که گروههای مخالف فارس در این رابطه
بدان توجه دارند ، رابطه پژاک با پ کاکا میباشد که خود پایه و
اساس اصل بی اعتمادی و بی اطمینانی به پژاک را تشکیل میدهد .
این گروههای مخالف بر این اعتقادند که رابطه دوستانه مابین
رژیم ایران و پ کاکا اخیرا بهم خورده و توازنات جدید منطقه ای
میتواند دوباره پ کاکا را به ایران نزدیک کند . از اینرو باید
از قدرت مستقل تصمیم گیری پژاک احساس شک و تردید نمود . یکی از
اهداف پژاک استفاده از عبارت " تغییر رژیم " بجای " براندازی
رژیم " قید گردیده که خود نشاندهنده وجود امکان چانه زنی پژاک
با رژیم جمهوری اسلامی و مایه اصلی بی اعتمادی به آن، نزد
مخالفان رژیم میباشد .
در ایران دیگر گروههای کرد
نیز به پژاک نظری گرم و مثبت ندارند . گروههای کرد عراقی که
طرفدار ادامه مبارزه ای سیاسی و دموکراتیک میباشند ، پژاک را
بعنوان مهره ای که رژیم ایران در بازی خود بکار بسته ، مشاهده
میکنند . بر اساس این دیدگاه درگیریهای مسلحانه پژاک موجب
گردیده تا قدرت نظامی ایران در مناطق کردنشین استقرار بیشتری
یابد که خود هم مبارزات سیاسی اکراد را محدود مینماید و هم
فشار بر علیه گروههای کرد شمال عراق را افزایش میدهد . بعضی از
گروههای کرد و رهبران آنها نیز بر این باورند که پ کاکا و پژاک
همکاری و همیاری مابین ترکیه ، سوریه و ایران را افزایش داده
که این خود بضرر اکراد تمام خواهد شد . بعنوان مثال این وضعیت
ایران و ترکیه را در شمال عراق به اتخاذ موضعی سخت و غیر قابل
انعطاف سوق داده و حکومت محلی کرد در شمال عراق را بر آن
میدارد تا در مقابل این دو دولت امتیازاتی بدهد . گروههای کرد
در شمال عراق بر این ادعا هستند که در خلال بمباران شمال عراق
که روستاهای کرد با خاک یکسان شده ، حتی بینی یکی از منسوبین
پژاک نیز خون نیآمده است . بر اساس این دیدگاه عملیاتهای پ
کاکا- پژاک خود خطر نابودی تشکل جوان کرد و حکومت محلی کرد
شمال عراق را شامل میگردد . از طرف دیگر این موضوع حمایت
آمریکا از شمال عراق را نیز با مشکل مواجه میسازد .
فعالیتها و اقدامات گروه
تروریستی پژاک در منطقه بیش از همه ترکهای آذربایجان جنوبی را
نگران و ناراحت ساخته است . آذربایجانیان بر این باورند که در
چهارچوب رؤیای "کردستان بزرگ"، پژاک خاکهائی که تاریخ نیز تعلق
آنها به سرزمین آذربایجان را گواه میکند ، را جزئی از خاکهای
کردستان میدانند . همانطوریکه گفتیم پ کاکا از سال 1997 بدنبال
تأسیس استان کردنشینی تحت عنوان "موکریان" در مرز مشترک ترکیه
و ایران میباشد که بدلیل حساسیت ویژه ترکهای آذربایجان در این
رابطه فعلا کنار گذاشته شده است . سوقیابی حیطه فعالیتهای پ
کاکا – پژاک بسوی ایران بمعنای سرایت درگیریهای موجود به
شهرستان ارومیه در مرکز استان آذربایجان غربی است که بیشتر
جمعیت آنرا ترکها تشکیل میدهند . در این رابطه زمینه روحی
روانی خاصی در ارومیه برای بروز درگیری مابین اکراد و ترکها در
حال شکل گرفتن است . آذربایجانیان بر این اعتقادند که گروههای
تروریستی پ کاکا- پژاک پروژه کشمکش مابین کرد و ترک در منطقه
را با ولع خاصی نظاره مینمایند . قید نمودن ارومیه بعنوان یکی
از شهرهای کردستان بزرگ در نقشه هائی که مرتبا چاپ و انتشار
مییابند خود مردم ترک منطقه را بشدت نگران ساخته است . این
وضعیت موجب میگردد تا در مرز مشترک ایران و ترکیه پتانسیل
درگیری و کشمکش خاصی مابین ترکهای آذربایجان و اکراد شکل بگیرد
.
نتیجه و ارزیابی کلی
وقتی از دیدگاه ترکیه به
مسئله بنگریم ، خواهیم دید که منطقه ای شدن پ کاکا روندی است
که با خود فرصت ها و تهدیدهائی را بهمراه میآورد . از طرفی
مسئله دیگر از محور ترکیه خارج شده و برای سوریه و ایران نیز
بصورت مسئله ای بغرنج درخواهد آمد . این وضعیت جستجوی ترکیه
برای همکاری در مبارزه بر علیه پ کاکا را تسهیل کرده و کمک
یابی و جستجوی پ کاکا برای جلب حامیانی در منطقه را دشوارتر
میکند . ترکیه دیگر تنها هدف پ کاکا نبوده و بدین ترتیب انرژی
این سازمان تروریستی به چند بخش تقسیم و تضعیف میگردد . این
مسئله از محور مابین ترکیه و آمریکا خارج شده و بصورت بخشی از
کشمکش مابین ایران ، سوریه و آمریکا درآمده است .
وضعیت موجود در واقع کار
ترکیه را مشکلتر نموده و انگیزه آمریکا برای از بین بردن پ
کاکا نیز از این مسئله تأثیر منفی میپذیرد . این روند همچنین
پتانسیل تبدیل پ کاکا به مشکلی بغرنج در آینده را نیز شامل
میگردد . در صورت انجام حمله ای احتمالی به ایران در منطقه
کردنشین این کشور ، تشکلی جدید میتواند بوجود آید . سوق داده
شدن پ کاکا – پژاک بسوی ایران درواقع حاکی از این موضوع است که
رهبری این تشکل جدید در منطقه به گروههای تروریستی واگذار
خواهد شد که خود به پ کاکا امکان تأسیس یک نوار مرزی کردنشین
در مرز ترکیه و ایران را خواهد داد . از اینرو باید تأکید کرد
که تمایل مسئله پ کاکا – پژاک بسمت ایران نیز نمیتواند مسئله
ترکیه را حل و فصل کند .
کشمکش مابین ایران و آمریکا
و همچنین رادیکالیسمی که احمدی نژادی پیشه کرده است میتواند
بیش از تصور به ترکیه ضرر وارد سازد . از اینرو ترکیه باید در
این روند نقش فعالی برعهده گیرد . ترکیه اگر نتواند بحران
مابین ایران و ایران را بنوعی کاهش دهد باید مسئله پ کاکا –
پژاک را بشکلی پایان دهد . قبل از اینکه بحران مابین ایران و
آمریکا به مرحله آخر خود برسد ، ممانعت از آینده ای که در
انتظار سازمانهای تروریستی پ کاکا – پژاک میباشد از اهمیت فوق
العاده ای برخوردار میباشد .
