ایران
از اسد حمایت میکند ولی با شرط و شروط ...
حمایت
تهران از بشار اسد رئیس دولت سوریه به وضوح ثابت میکند که روابط مابین تهران و دمشق
همچنان به بهترین شکلی در جریان است . در حالیکه شکست لیگ عربی در عملی کردن نقشه
راه نجات مردم سوری از کشتار موجبات سنگین تر شدن فشار جهان عرب و جامعه بین المللی
بر سوریه را فراهم آورده ، تهران برای حفاظت سوریه از تأثیر بهار عربی سعی دارد تا
تمامی برگ های برنده خود را بازی کند .
بعد از
وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 علیرغم تمامی فشارهای خارجی، اتحاد موجود
مابین تهران و دمشق همچنان بقوت خود باقی ماند . اتحاد مابین دو کشور حال با امتحان
دیگری رو رد روست و محور ایران و سوریه با نوعی رجزخوانی نیز همراه شده و برخلاف
فشارهای منطقه ای و بین المللی گذشته ،مشکل اینبار از سوریه نشأت میگیرد .تاکنون
ایران همواره در کنار سوریه قرار گرفته بود . رهبران ایران اسلامی معتقدند که سوریه
با یک دسیسه بین المللی رودررو بوده و بشار اسد برای اجرای اصلاحات در این کشور
تصمیم قاطع دارد . علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در قبال تظاهرات اعتراض
آمیز در سوریه موضعی مخالف و قاطعی اتخاذ کرده و آنرا توطئه امریکا و صهیونیست
میداند . حمایت و کمک نظامی و اقتصادی به سوریه بوضوح نمایانگر این موضوع است که
ایران کاملا نگران آینده مهمترین متفق خود در منطقه است .موضوع سوریه در داخل ایران
بحث و مشاجرات فراانی بدنبال آورده ...در حالیکه دولت و محافظه کاران طرفدار حمایت
و کمک مالی و دیپلماتیک از دمشق بوده و برای کاهش فشار بین المللی بر بشار اسد از
هیچ تلاشی روگردان نیستند ، اصلاح طلبان کمک بی نهایت به سوریه را شدیدا مورد
انتقاد قرار میدهند . اصلاح طلبان در ایران با اعتقاد بر اینکه در رابطه با سوریه
باید موضعی متوازن در پش گرفت از اسد میخواهند تا نیروهای مسلح خود را از کوچه و
خیابان پس کشیده و اصلاحات لازمه در کشور را انجام دهد.
دیپلمات
های اصلاح طلب که بعد از پیروزی محمود احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری سال
2005 به کنجی خزیدند ، از دولت بخاطر عدم تأثیرگذاری مکفی بر بشار اسد اتقاد میکنند
. در روزهای اخیر محمد صدر معاون اسبق وزیر امور خارجه، دولت احمدی نژاد را متهم
به عدم استفاده کافی از ظرفیت منطقه ای لازمه برای حل و فصل مسئله سوریه و هماهنگی
با ترکیه نموده است. صدر در ادامه میگوید : " اگر دولت ایران موقعیت بین الملل خوبی
داشته و میتوانست مخالفان در سوریه را تحت تأثیر گذاشته و متقاعد نماید بدون شک
مسئله سوریه را فیصله میداد ." محمد شریعتی یکی از مشاوران آقای محمد خاتمی رئیس
جمهور اسبق ایران نیز انتقادی مشابه را مطرح کرده و بهمراه دیگر کارشناسان و
دیپلمات های اصلاح طلب مقالاتی را در سایت اینترنتی " دیپلماسی ایرانی" منتشر ساخته
اند . شریعتی از اولین روزهای اعتراض در شهر درعا بدینسو همواره موضع خشن سوریه در
قبال معترضین را مورد انتقاد قرار داده و در یکی از مقالات خود چنین مینویسد ایران
نباید تنها پشت یک نفر ( بشار اسد ) ایستاده و حمایت از مردم سوریه را رها کند .
شریعتی ضمن تکذیب اعزام واحدی از سپاه برای کشتار معترضین سوری ، حمایت نامحدود
دستندرکاران دولت و مطبوعات تحت امرش از بشار اسد را مسئول مستقیم رواج ابنگونه
شایعات میداند .
یکی از
نمایندگان مجلس نیز در خلال دیدار از سوریه در ماه اوت 2011 شاهد اعتراضات خیابانی
در سوریه بوده و شعارهای ضد ایران و ضد شیعه در این اعتراضات را نگران کننده میداند
. او میگوید شاید قریب یک صد سال بود که پرچم ایران در این منطقه حساس آتش زده نشده
بود ولی حالا روی دادن این حادثه آنهم در کشور متفقمان سوریه نگران کننده است .مردم
ایران و طرفداران اصلاحات در کشور خود را به مخالفانی که بهار عربی را تحقق بخشیده
و به رژیم سوریه اعتراض میکنند ، نزدیک میدانند. جبهه گیری مابین معترضین و نیروهای
امنیتی در سوریه ، حوادث بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ایران را تداعی میکند .
علاوه بر این حمایت ایران از رژیم بعث سوریه و درگیری لفظی دولت و مخالفان آن موضوع
سوریه را در کانون درگیری طرفداران دولت و مخالفان قرار داده است .دولت و مطبوعات
منسوب به اعتراض به رژیم بعث سوریه را دسیسه غربی ها دانسته و در مقابل مخالفان
دولت آنرا نتیجه ای از سیاست های بیرحمانه و دیکتاتورگونه بشار اسد میدانند . بعضی
از مخالفان رژیم ایران بر این اعتقادند که با سقوط بشار اسد فتیله خاموش جنبش سبز
دوباره آتش گرفته و این موضوع جمهوری اسلامی را تضعیف خواهد کرد .
علیرغم
تمامی این تحولات با گذشت قریب هشت ماه از عصیان سوریه ، موضع تهران در این رابطه
کمی تغییر کرده است . مقامات مسئول ایرانی میخواهند چنین وانمود کنند که از اوت
2011 که مسئله اعتراض در سوریه پیش آمده بدینسو سیاست متعادلی را در سوریه در پیش
گرفته اند حال آنکه محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران در مصاحبه ای که بتاریخ
اکتبر 2011 با خبرگزاری سی ان ان انجام داد ، لحن و اسلوب خود در مورد سوریه را
تغییر داده بود . در سه ماه اخیر احمدی نژاد بدفعات دولت و مخالفان آنرا به باد
انتقاد گرفته و دو بار نیز مخالفین را برسمیت شناخته است . احمدی نژاد در سخنان خود
تأکید کرده بود که برای برقراری گفتگو و مذاکره مابین دولت سوریه و مخالفینش هرچه
در توان دارد انجام خواهد داد .احمدی نژاد در مصاحبه ای که بتاریخ اوت 2011 و با
کانال تلویزیونی حزب الله بنام "مانار تی وی " انجام داد، هم از دولت سوریه و هم از
مخالفینش خواست تا خشونت را کنار گذاشته و بر سر میز مذاکره بنشینند. بیانات مشابهی
نیز در این رابطه از طرف علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه مطرح شده بود . صالحی نیز
به بشار اسد توصیه کرد تا خواسته های مشروع مخالفان دولت را بجای آورد . یکی دیگر
از واکنش های شدید اللحن توسط مجلس شورای اسلامی در میان گذاشته شده و طی آن حمایت
بدون قید و شرط به دولت سوریه نوعی اشتباه تعریف شده است . با همه این احوال در
سیاست ایران مقابل متفق قدیمی اش سوریه تغییر ملموسی بوجود نیآمده است. برزبان
آوردن این موضوع که "اصلاحات را اسد باید انجام دهد" از طرف علی اکبر صالحی خود
ادامه حمایت ایران از سوریه را نشان میدهد . خلاصه کلام اینکه نگرانی تهران در مورد
سوریه هر روز بیشتر و بیشتر میشود . هسته اصلی این نگرانی را خسارت دیدن منافع و
وجهه ایران در صورت تداوم خونریزی در سوریه است . در اولین روزهای شورش و عصیان در
تونس ایران معترضین ومخالفان دولت های عربی را مورد حمایت خود قرار داده بود . علی
الخصوص وقتی نوبت مصر فرا رسید ایران حمایت خود از مخالفین و معترضین را رسما اعلام
کرده بود . آیت الله خامنه ای در یکی از خطبه های نماز جمعه در آنروزها اعلام کرد
که مخالفین مصری راه انقلاب ایران را دنبال کرده و حسنی مبارک را بعنوان عامل
صهیونیست از صحنه خارج سازند .ولی این طرفداری انقلابی ایران از بهار عربی با شروع
سقوط سوریه ناگهان ناپدید شده و به رفتاری ضد انقلابی تبدیل گشت ! تهران در ابتدا
دلیل این موضع خود را محبوبیت بشار اسد در نزد مردم سوریه و قاطعیت او در انجام
اصلاحات مطرح نمود ولی با افزایش میزان خشونت دولت سوریه در قبال مخالفان موضع
ایران در نزد اعراب نیز اعتبار خود را کم کم از دست داد که در واقع علت اصلی نگرانی
رژیم ایران را نیز همین موضوع تشکیل میدهد . مخصوصا با افزایش نفوذ و تأثیر حزب
عدالت و توسعه ترکیه در خاورمیانه و تداوم ارائه مدل ترکیه برای کشورهای اسلامی
دیگر ایران نفوذ خود را کاهش یافته دیده و از اینرو نگرانیش صدافزون میشود .
نکته
قابل توجه دیگر، درگیری و کشمکش مابین مذاهب مختلف در سوریه میتواند سردی روابط
ایران و عربستان سعودی را افزایش دهد . همانطوریکه میدانیم ایران خود را نماینده
شیعیان و عربستان سعودی نیز خود را نماینده اهل تسنن در جهان میداند . در ماه های
گذشته شاهد کشمکش شدید و خونین مابین سنی ها و علویان بودیم که میتواند بحران
مذهبی در خاورمیانه را تشدید کند . علمای سنی مانند شیخ یوسف ال خراوی سکوت علمای
شیعی در مورد کشتار مخالفان دولت سوریه را بشدت محکوم کردند.
ایران از
انقلاب اسلامی سال 1979 بدینطرف در تلاش است تا مسلمانان جهان را به اصطلاح تحت امر
خود در آورده و آنها را متحد کند . در این سالها ایران سعی داشته تا از جنبش های
مقاومت سنی و شیعه در جهان حمایت کند .حمایت تهران از بشار اسد و رفتار خشن و
ظالمانه نظامیان سوری در قبال معترضین این کشور وجهه دولت ایران را نیز خدشه دار
ساخته ...موضع متناقض ایران از سوی دیگر فرصتی بزرگ بدست عربستان سعودی داده تا
بتواند بر علیه ایران تبلیغات منفی انجام دهد . حمایت بی قید و شرط ایران از سوریه
نقشه های چندین ساله تهران برای رهبری مسلمین جهان را به خطر افکنده ...ایران اگر
به همین رفتار سیاسی ادامه داده و از بشار اسد همچنان حمایت کند باید دیگر رویای
رهبری مسلمین در منطقه را نیز کنار بگذارد ...
