نگاهی به مسئله قره باغ
علیا
بخش دوم
مسئله قره باغ علیا برای
اولین بار در سال 1963 و با ادعای تصاحب منطقه از طرف ارامنه
در محافل سیاسی مطرح گردید . سرانجام قره باغ علیا بعنوان
منطقه ای خود مختار بجمهوری آذربایجان پیوسته و در تاریخ بیستم
فوریه سال 1988 از آذربایجان جدا گردیده و برای پیوستن به
ارمنستان لایحه قانونی تحت عنوان قانون الحاق قره باغ را تنظیم
نمود .یکی از دلایل زیرپایه ای این مسئله اتخاذ سیاست گسترش
طلبی و تفاهم ناپذیر ارمنستان میباشد . با وجود اثبات تعلق قره
باغ علیا به آذربایجان در اسناد مختلف و محافل بین المللی ،
اشغال بیست درصد از خاکهای آذربایجان توسط ارمنستان همچنان
ادامه دارد .
یکی از دلایل و اسناد در
مورد این اشغال ماده هفتاد و هشتم قانون اساسی شوروی پیشین است
که چنین میگوید : " تبادل خاک مابین جمهوریها تنها با تائید
شورایعالی اداره کرد جمهوری صاحب آن خاک امکانپذر خواهد بود ."
این ماده قانونی نیز از طرف ارامنه نادیده گرفته شده است .
باوجود این تحولات شورایعالی ارمنستان در تاریخ اول دسامبر سال
1989 با اتفاق آرا تصمیم گرفت تا با الحاق قره باغ علیا و
نخجوان بخاکهای خود "ارمنستان بزرگ و متحد" را پایه ریزی نماید
. ( این تصمیم ، مهمترین دلیل مستند ارمنستان برای تحقق آمال
خود در این خاکها قبول میشود .)
شورایعالی اداری قره باغ
علیا در سال 1991 موقعیت خود مختار منطقه را لغو نموده و
تاسیس جمهوری قره باغ علیا را اعلان نمود .از طرف دیگر شورای
ملی آذربایجان نیز ضمن اتخاذ تصمیمی منطقه را مستقیما به
آذربایجان ضمیمه نمود . ارامنه قره باغ علیا در دهم دسامبر سال
1991 بعد از انجام رفراندومی استقلال تکطرفه خود را اعلام
نموده و مسئله قره باغ را بصورت گرهی کوری درآوردند . با همه
تلاشهای ممالک دیگر منطقه روی صلح را ندیده و در فوریه سال
1992 آسکران از طرف ارامنه به اشغال درآمده و ترکهای ساکن قصبه
خوجالی بشکلی خونخوارانه قتل عام گردیدند . با اینکه هیئتی
رسمی شورای امنیت سازمان ملل متحد از منطقه دیدن کرده و در
بیانیه منتشره خود قره باغ علیا را جزئی از سرزمین آذربایجان
نامیدند ، ولی این اقدامات باز ارامنه را سرجای خود نشاند .
هیئت رسمی شورای امنیت
سازمان ملل متحد و شورای منسوبین پیمان دفاعی ناتو در بیانیه
ای که بتاریخ ماه مه سال 1992 منتشر نمود اعلام داشت که : خاکهای
آذربایجان اشغال شده ، راههای حصول صلح مسدود گشته ، تمامیت
ارضی آذربایجان مغایر با اصول و قوانین سازمان ملل متحد تهدید
شده و تغییرات اجباری و بزور سرنیزه در منطقه قره باغ علیا و
آذربایجان بهیچوجه قابل قبول نمیباشد .
شورای عمومی سازمان ملل
متحد با اتخاذ تصمیمی بتاریخ بیستو نهم ژوئیه سال 1993 موضع
تهاجمی ، قانون شکن و توسعه طلبانه ارمنستان را محکوم ساخته و
از نیروهای اشغالگر ارمنی خواسته بود تا بلافاصله و بدون هیچ پیش
شرطی خاکهای قره باغ علیا را ترک گویند .وقتی ارامنه قره باغ
علیا در تاریخ دهم اوت سال 1993 به جبرائیل و فضولی حمله ور
شدند ،شورای عمومی سازمان ملل متحد باز در نشستی طی انتشار
بیانیه ای ترک نیروهای اشغالگر ارمنی از خاکهای آذربایجان و
قره باغ علیا را بدون هیچ شرطی خواستار گردیده و دوباره بر این
نکته که قره باغ جزئی از خاکهای قره باغ علیا میباشد تاکید
ورزید . شورای سازمان ملل متحد در این بیانیه همچنین طرفین را
به پیروی از عقل سلیم دعوت نموده و آنها را دعوت به رعایت
قوانین و موازین سازمان مل متحد نمود .شورای عمومی سازمان ملل
متحد در تصمیمات دیگر خود پیرامون مسئله قره باغ علیا بدفعات
قره باغ را جزئی از خاکهای آذربایجان بحساب آورده و بر این ویژگی
تاکید نموده است . در این راستا شورای امنیت و همکاری اروپا
نیز در پایان اجلاس لیسبون خود بتاریخ دوم و سوم دسامبر سال
1996 طی انتشار بیانیه ای در ماده بیستم خود احترام به تمامیت
ارضی آذربایجان را مطرح نموده بود . این ماده بیانیه مورد بحث
بغیر از ارمنستان توسط 53 کشور شرکت کننده مورد تائید قرار
گرفت . شورای عمومی سازمان ملل متحد و شورای امنیت و همکاری
اروپا نیز در دوازدهم دسامبر سال 1996 تصمیمی مشترک در این
زمینه اتخاذ نموده و تعلق منطقه قره باغ علیا به آذربایجان
یکبار دیگر مورد تائید و تصویب قرار گرفت .
روبرت کوچاریان رئیس جمهور
ارمنستان علیرغم تمامی تصمیمات محافل بین المللی در زمینه قره
باغ علیا طی سخنانی در روز سیزدهم مه سال 2001 پیش شرطی دال بر
این موضوع که قره باغ علیا مستقل بوده و با ارمنستان مرز مشترک
دارد را مطرح نموده است . سرکیسیان وزیر دفاع ارمنستان نیز طی
سخنانی در پارلمان اینکشور بتاریخ شانزدهم مه سال 2001 اعلام
داشت که ارمنستان قره باغ علیا را بخاطر حفظ امنیت کشور به
اشغال خود درآورده است .
در گزارشی که از طرف دیوید
آتکینسون عضو کمیسیون امور سیاسی مجلس پارلمنترهای شورای اروپا
تحت عنوان بررسی مسئله قره باغ توسط شورای امنیت و همکاری
اروپا تهیه گردیده است حقایق منعکس شده است . در این گزارش
بطور خلاصه چنین آمده است : بخش مهمی از خاکهای آذربایجان هنوز
تحت اشغال ارامنه قرار دارند. انجام عملیات نظامی و شعله ور
شدن دشمنیهای قومی موجب شکل گیری مناطق مورد اسکان و منحصر به
ارامنه گردیده و این اقدامات به پاکسازیهای قومی شباهت دارد .
ساکنین اصلی این مناطق که از خانه و کاشانه خود رانده شده اند
حق بازگشت به سرزمین خود را دارند .
خلاصه کلام اینکه ارمنستان
بدفعات مورد هشدار قرار گرفته ولی ارمنستان هیچکدام از این
هشدارها را جدی نگرفته و نتایج وخیمی را رقم زده است .
ارمنستان که جهانیان آنرا بعنوان اشغالگر و جانی میشناسد ،
سرانجام میوه اقدامات ضد انسانی خود را خواهد چید . تمامی
اقدامات ارمنستان و ارامنه در سطح جهان در چهارچوب رؤیائی است
که ارمنستان بزرگ نامیده میشود . ارامنه این خیال واهی و کذائی
را بگور خواهند برد ...
یا