English

نوروز در آذربایجان جنوبی

 

بر اساس تقویم قدیم ایران نوروز اولین روز سال بوده و مصادف با تاریخ ورود خورشید به برج قوچ محسوب میگردد. به روز اول سال نوروز به معنای روز جدید گفته اند .  برخلاف اين عمر دراز و سن کهن، نوروز نماد به فراموشی سپردن فرسودگی ها و کهنگی ها و پذيرش تغييرات و دگرگونی های تازه و نو کردن زمانه و نشانه روز و روزگاری تازه است.گروهی را عقيده بر اين است که نوروز جزو جشن های کيهانی، يعنی مربوط به دگرگونی ها و دگرگشت های طبيعت است. چون جشن های مربوط به کاشت و داشت و برداشت محصولات که نزد همه اقوام معمول است و به اين اعتبار، نوروز جشن بيداری طبيعت است پس از خواب زمستانی.
راستی با اين تاريخ پرفراز و نشيب و با آن همه سيل های بنيان کن که از زمان حمله تازيان ايران را فراگرفت چگونه اين جشن برخلاف جشن های ديگری چون مهرگان و سده، ماندگار شد و دوره خلفای اموی و عباسی را پشت سر گذاشت؟
 

 در نوروز جانداران از خواب بیدار شده و به بهار و زندگی سلام میدهند .بر اساس تقویم قدیم روز اول فروردین و بیست و یکم میلادی مصادف با نوروزمیباشد. نوروز در جغرافیای وسیع جهان ترک نیز گرامی داشته شده و جشن گرفته میشود . جامعه شناسان معتقدند که هر عیدی از نوعی اعتقاد ملی و یا دینی ، از خاطره ای مشترک ،از آداب و سنن ،از احساسات و یا واقعه ای طبیعی که انسانها را تحت تاثیر قرار داده است نشات میگیرد . بسياری از جشنهای مهم جهان در ابتدا تنها بوسيله مردم عامی برگزار می شدند و جزو برنامه های حکومتی حساب نمی گشتند. قديمی بودن و دست نخوردن مراسم نوروز می تواند گواهی از اين باشد.بعنوان مثال در روزگار حکومت ترک صفويه ستاره شناسان برای تعيين تحویل سال در پشت بام کاخ سلطنتی می‌نشستند و آنگاه که علامت می‌دادند توپها شليک می‌شدند که بدينگونه به مردم آگاهی داده می‌شد که سال نو و نوروز آغاز شده است. از مراسم برگزاری نوروز در روزگار قاجاريه نيز يکی از گردشگران اروپايی در سفرنامه‌ی خود با اشاره به اینکه اين مراسم  از گذشته ای دیرین به يادگار مانده است. می‌نويسد: مراسم نوروز ۱۵ روز بطول می‌انجامد، شاه بارعام می‌دهد و وزيران و بزرگان را به حضور می‌پذيرد و آنها هدايايی را تقديم شاه می‌کنند و او نيز به کسانی که به او معرفی می‌شوند هدايايی گرانبها می‌دهد.

 

در سرزمین آذربایجان جنوبی عید نوروز از جایگاه ویزه ای برخوردار میباشد .این سنت دیرین در تمامی نقاط آذربایجان جنوبی به طرق و اشکال مختلف جشن گرفته میشود .مردم زحمتکش آذرایجان جنوبی در روزهای آخر زمستان به پاکسازی خانه و کاشانه خود پرداخته و به آن إو دؤکمک و یا خانه تکانی میگویند .در آنروزها خریداری لباسهای جدید و هدایا از عادات پسندیده است .  چند روز مانده به تحویل سال نو مردم آذربایجان گندم و عدس خیسانده و سبز مینمایند .این سبزه زیبا سپس بر سر سفره نوروز گذاشته میشود .بر اساس آداب و رسومی بسیار قدیمی در این سفره هفت شی که  نامشان با حرف سین آعاز میگردد قرار میگیرند .هر کدام از این اشیا مفهومی را در زندگی تمثیل مینماید .در نوروز مردم آذربایجان ابتدا برای دیدن خویشاوندان و یا دوستانی که عزیزی را از دست داده اند رفته و برای مرد خانه پیراهنی سفید و برای بانوی خانه نیز پیراهنی رنگین میبرند . میهمانان لباس سیاه اهل خانه را در آورده و لباسهای جدید را بر تنشان مینمایند . در کنه این عادت زیبا آرزوی آغاز سالی شاد برای اهل خانه بشمار میآید .در آذربایان جنوبی مردم پنجشنبه آخر سال بر سر قبور رفته و برای شادی روح مردگان دعا میکنند . چند ساعت قبل از تحویل سال نو سفره سال نو باز شده و در آن قرآن کریم ،ساعت،آئینه،شیرینی،گل سنبل،سکه و ...گذاشته میشود .سرانجام ساعت تحویل سال جدید آمده و تمام اهل خانه دور سفره مینشینند .بر سر سفره رئیس خانواده برای اهل خانه در سال جدید آرزوی سلامتی و موفقیت میکند . بعد از دعا قرآن کریم باز شده و از لای آن اسکناسهای نو به اهل خانه بعنوان سفته داده میشود .سپس کوچکترها برای دیدن بزرگترها براه میافتند . در این روزهای خجسته آنهائیکه قهر نموده اند نیز باهم آشتی میکنند . دید و ازدید مابین خویشاوندان ، نزدیکان و همسایگان قریب 13 روز بطول میانجامد . این روزهای زیبا بیشتر بای می کودکان است که مرتبا هدیه و پول میگیرند .در میان این هدایا تخممرغهای رنگ شده جایگاه ویژه ای دارند . مردم آذربایجان جنوبی سیزدهمین روز نوروز را بد یوم دانسته و از اینرو سعی میکند تا آنرا بیرون خانه طی کند .شاعران آذربایجان اشعار بسیاری در مورد عید نوروز سروده اند .

info@oursouthazerbaijan.com