دوران نوزادی در
آذربایجان جنوبی
همانند تمامی جوامع جهان
در آذربایجان جنوبی نیز برای حفاظت ، پرورش ،تربیت و هماهنگ
نمودن نوزاد و کودک با گروه اجتماعی خود و قالبهای فرهنگی آن و
خلاصه تبعیت از ارزشهای موجود باید از مراحلی متعدد عبور نمود
.این امورنظری و عملی بر اساس آداب ورسوم و اخلاق گاه قاطع و
گاه نیز بشکلی منعطف و ملایم انجام میگردد .
یکی از این موضوعات مهم
مراسم نامگذاری بر کودک میباشد . نام؛ یک فرد،یک شئ ،یک وضعیت
و یا یک واقعه را با صفتی تداعی میسازد. در قشر سنتی جامعه
اذربایجان جنوبی مراسم نامگذاری بیشتر کیفیتی دینی دارد .نامگذاری
کودک کاری معمولی نبوده و بخاطر همین نیز با مراسمی جشن گونه
در مقیاس بزرگ و یا کوچک برگزار میگردد . در خلال این مراسم
برای نوزاد نامی درخور او و خانواده اش انتخاب میگردد . برای
نیل به این منظور روحانی و یا شخصی که دارای جایگاهی خاص در
خانواده میباشد ، در گوش نوزاد اذان خوانده و سه بار نامش را
تکرار مینماید .
فرهنگ سنتی آذربایجان جنوبی
نیز همانند طب مدرن شیر مادر را بهترین و سالمترین ماده مغذی
برای نوزادان میدانند . در فرهنگ آذربایجان جنوبی به اولین شیر
مادر "آغوز" گفته شده و این باور وجود دارد که نوزاد محروم از
این اولین شیر مادر در آینده ضعیف و رنجور خواهد شد . در فرهنگ
سنتی نوزادان پسر طولانیتر از نوزادان دختر شیر داده شده این
رفتار در واقع از خواست خانواده در راستای نیرومندتر شدن
فرزندان مذکر انجام میشود .
دندان در آوردن کودکان نیز
در آذربایجان جنوبی طی مراسمی خاص گرامی داشته میشود . ظاهر
شدن دندان کودک که در بریدن و آسیاب خوراکیها نقش مهمی دارد ،
در فرهنگ مردمی با مراسمی که هدف آن سپاسگزاری از نعمات پروردگار
،برکت و روزی خانواده است جشن گرفته میشود .در این مراسم
همچنین یکسری آداب و رسوم بجای آورده میشوند .
نام این مراسم که در مناطق
مختلف آذربایجان جنوبی شکل خاص خود را دارد "دیش حدیگی" و یا
حلیم دندان بوده و در مناطق مختلف با عناوینی همانند "دیش آشی
(آش دندان)" و یا "دیش بوغداسی (گندم دندان) " خوانده میشود .
درفرهنگ سنتی آذربایجان
جنوبی برای کودکانی که دیر زبان میگشایند و یا لال هستند ،
بعضی از راههای عامیانه ای همانند "دیل آچماق (زبان باز کردن)"مطرح
میگردد . بعنوان مثال کودکی که زبان باز نکرده نزد دعا خوان و
یا روحانی برده شده و ایشان با نفس گرم خود سعی در زبان گشائی
کودک میکند . باز در نوبت نخست ناخنگیری کودک در آذربایجان
جنوبی بعد از کوتاه کردن ناخنها در دست کودک پولی گذاشته میشود
و یا دست کودک در کیسه ای پر از پول فرو برده میشود . همانند
بسیاری از کشورها و جوامع مسلمان در آذربایجان جنوبی نیز
اعتقاد به تاثیر چشم بد و یا نظر بد وجود داشته و بخاطر حفظ
کودکان از چشم بد همانند گذشته امروز نیز با تدابیری سعی در
دور ساختن آن میشود . بعنوان مثال برای حفظ کودکان از چشم بد
آنها را به میهمانیها نبرده ، برایشان اسپند دود کرده و یا
ناحیه کفلشان را خارانده و فوت میکردند !
مطمئنا بسیاری از این
رفتارها از نظر علمی امروزه قابل قبول نمیباشد . هدف ما اینست
که تا آنجائیکه میتوانیم آداب و سنن آذربایجان جنوبی را با
زبان قاصرمان تشریح و توضیح داده و از شما نیز در حفظ آن یاری
میخواهیم .
